Εγκαύματα από τον ήλιο – ό,τι πρέπει να γνωρίζετε

Το έγκαυμα μπορεί να παρουσιαστεί σε μέρη που εκτίθενται στον ήλιο, πλάτη, πόδια αλλά ακόμα και στα αυτιά και τα χείλη. Παρουσιάζεται ακόμα και τις συννεφιασμένες μέρες, καθώς μέχρι το 80% των ακτίνων UV περνά από τα σύννεφα.

Συμπτώματα – μορφές εγκαυμάτων

Ανάλογα του βαθμού του ηλιακού εγκαύματος είναι και τα συμπτώματα. Εμφανίζονται δε μετά την απότομη και αλόγιστη παραμονή στον ήλιο χωρίς μέτρα προστασίας. Τα πιο χαρακτηριστικά είναι:

  1. απλό τοπικό κοκκίνισμα
  2. οίδημα
  3. δημιουργία φυσαλίδων και έντονος πόνος
  4. ρίγη
  5. πυρετός
  6. ναυτία
  7. πονοκέφαλος
  8. συμπτώματα ίωσης
  9. απολέπιση, ακόμη και ουλές μετά από 4-7 ημέρες από την έκθεση
  10. εξάνθημα

Δυο είναι οι βαθμίδες στις οποίες κατατάσσονται τα ηλιακά εγκαύματα:

1ου βαθμού: Κοκκίνισμα του δέρματος με συνοδεία καψίματος και ήπιου πόνου, λίγες ώρες μετά την έκθεση στον ήλιο.

2ου βαθμού: Έντονο κοκκίνισμα συνοδευόμενο από πρήξιμο και φουσκάλες.

Μέτρα ανακούφισης

Αν κάποιος διαπιστώσει ότι μετά την έκθεση του στον ήλιο έχει τα συμπτώματα που αναφέρονται στο έγκαυμα 1ου βαθμού, για να ανακουφιστεί και για να μην επιδεινώσει την κατάστασή του θα πρέπει άμεσα να:

  1. ξεπλύνει το σημείο με άφθονο κρύο νερό,
  2. απομακρυνθεί από τον ήλιο πηγαίνοντας σε σκιερό ή κλειστό χώρο και να αποφύγει την έκθεσή του τις επόμενες ημέρες,
  3. σκουπίσει με καθαρές γάζες, χωρίς τρίψιμο στην περιοχή που έχουν εμφανιστεί φουσκάλες,
  4. πίνει άφθονα υγρά (χωρίς ζάχαρη) για να αποφύγει την αφυδάτωση,
  5. τοποθετήσει κρύες κομπρέσες πάνω στα σημεία του εγκαύματος,
  6. βάλει καταπραϋντικές κρέμες και στη συνέχεια ενυδατικές για να αποφύγει τη φαγούρα και το ξεφλούδισμα,
  7. μη φορά στενά η ρούχα από συνθετικά υφάσματα.

Στην περίπτωση που έχει συμπτώματα του 2ου βαθμού θα πρέπει ΑΜΕΣΑ να επισκεφθεί δερματολόγο ο οποίος μπορεί να συστήσει ακόμα και νοσηλεία.

Απλές συμβουλές για ασφαλές μαύρισμα

Μπορεί να μοιάζει δεδομένο, αλλά λίγοι τηρούμε τους βασικούς κανόνες για ασφαλές μαύρισμα.

Για να επιτύχει κάποιος ασφαλές μαύρισμα χωρίς εγκαύματα θα πρέπει, σύμφωνα με τους δερματολόγους, να:

  1. αποφεύγει την απευθείας έκθεση στον ήλιο 11.00 – 16.00,
  2. απλώσει την αντιηλιακή κρέμα 30 λεπτά πριν βγει στον ήλιο, για να έχει το χρόνο να απορροφηθεί. 
  3. χρησιμοποιεί πάντα αντηλιακό με δείκτη προστασίας >30 SPF και ανάλογα με τον τύπο δέρματος, να το ανανεώνει τουλάχιστον ανά δίωρο, αλλά και αφού βγει από το νερό ακόμη και αν το αντηλιακό είναι αδιάβροχο,
  4. χρησιμοποιεί αντηλιακό όταν κάθεται κάτω από ομπρέλα ή δέντρο, καθώς τόσο η άμμος, όσο και η θάλασσα αντανακλούν πάνω από το μισό της ακτινοβολίας του ήλιου,
  5. κάνει χρήση γυαλιών, καπέλου και μπλούζας με μακρύ μανίκι – πάντα όμως σε συνδυασμό με τη χρήση αντηλιακού,
  6. κάνει χρήση αντηλιακών ευρέος φάσματος UVA+UVB

Μεγαλύτερη προσοχή πρέπει να δείξουν όσοι έχουν ανοιχτόχρωμο τύπο δέρματος, κόκκινα ή ξανθά μαλλιά, οικογενειακό ιστορικό μελανώματος, ή έχουν εκτεθεί στο ηλιακό φως αρκετά, ιδιαίτερα κατά την παιδική ηλικία.

2 μυστικά για απόλυτη προστασία

Διαλέξτε το κατάλληλο αντιηλιακό 

Σε μορφή κρέμας, γαλακτώματος, τζελ, σπρέι, stick ή balm, τα αντιηλιακά έχουν ένα σκοπό: να προστατεύσουν το δέρμα μας από τις υπεριώδεις ακτίνες και να του προσφέρουν ενυδάτωση.
Στα χείλη και γύρω από τα μάτια: Προτιμώνται τα stick και τα balm.
Στο πρόσωπο: Χρησιμοποιούνται κυρίως κρέμες και γαλακτώματα.
Στο σώμα: Εκτός από τα παραπάνω, χρησιμοποιούνται και λάδια, τα οποία όμως έχουν χαμηλό δείκτη προστασίας και συνιστώνται αφού θα έχετε μαυρίσει.
Για τους άνδρες: Για όσους άνδρες έχουν φαλάκρα, καλύτερα θεωρούνται τα αντιηλιακά σε μορφή σπρέι ή τζελ. 

Απλώστε τη σωστή ποσότητα αντιηλιακού 

Η συνιστώμενη δόση επάλειψης με αντιηλιακό που προτείνει ο Αμερικανικός Oργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων είναι 2 mg/cm2, που αντιστοιχεί περίπου σε 29 γρ. αντιηλιακού για να καλυφτεί όλο το σώμα. Πιο απλά, εσείς υπολογίστε ότι η απαιτούμενη ποσότητα για το πρόσωπο είναι 1/3 κουταλάκι ή όσο το μέγεθος ενός φουντουκιού. Αν υπερβάλετε στην ποσότητα, δεν θα σας προσφέρει κάτι περισσότερο, αν όμως βάλετε λιγότερη, δεν θα σας προστατεύσει επαρκώς.

Έρευνα: Οι χημικές ουσίες των αντιηλιακών διοχετεύονται στο αίμα

Eρευνητές του FDA αποκάλυψαν τα αποτελέσματα μιας μικρής κλινικής δοκιμής που σχεδιάστηκε για να ελέγξει πώς συμπεριφέρονται τέσσερα από τα συνηθέστερα μόρια που κυκλοφορούν στην αγορά και προσφέρουν προστασία από τον ήλιο, αφού έχουν εφαρμοστεί στο δέρμα. Τα αποτελέσματα που δημοσιεύονται στο περιοδικό JAMA, δείχνουν ότι, αντίθετα από ό, τι λένε οι κατασκευαστές αντιηλιακών, οι χημικές ουσίες που εμποδίζουν την υπεριώδη ακτινοβολία, διαχέονται στην κυκλοφορία του αίματος. Δεν υπάρχει λόγος πανικού – δεν υπάρχουν ακόμα στοιχεία ότι προκαλούν κάτι επιβλαβές στο σώμα. Αλλά η αποκάλυψη αναμένεται να έχει σοβαρές επιπτώσεις στις εταιρείες αντιηλιακών και τα προϊόντα που διοχετεύουν στην αγορά.

«Όλοι πάντα θεωρούσαμε ότι επειδή προορίζονται για την επιφάνεια του δέρματος δεν απορροφώνται, αλλά τελικά δεν είναι έτσι», λέει η Δρ Theresa Michele, διευθύντρια του τμήματος του FDA για τα μη συνταγογραφούμενα φαρμακευτικά προϊόντα και συν-συνεργάτης του FDA στη συγκεκριμένη μελέτη. Η ομάδα της διαπίστωσε ότι χρειάστηκαν μόνο λίγες ώρες μετά την εφαρμογή του αντιηλιακού για να διεισδύσουν στην κυκλοφορία του αίματος τα φωτοπροστατευτικά χημικά και να ξεπεράσουν το τοξικολογικό όριο του FDA που υποδεικνύει ότι απαιτούνται περαιτέρω δοκιμές ασφάλειας.

Οι ερευνητές είδαν τις ίδιες ενδείξεις και στους 24 εθελοντές που συμμετείχαν – 12 άνδρες και 12 γυναίκες, οι οποίοι έπρεπε να εφαρμόσουν ένα από τα τέσσερα αντηλιακά που διατίθενται στο εμπόριο: δύο σπρέι, μια λοσιόν και μια κρέμα. Οι συμμετέχοντες εφάρμοσαν τα προϊόντα σύμφωνα με τη συνιστώμενη επισήμανση. Τέσσερις φορές την ημέρα για τέσσερις ημέρες στο 75% του σώματός τους, όσο περίπου δέρμα φαίνεται όταν φοράει κάποιος μαγιό. Για αυτές τις τέσσερις ημέρες μέχρι και τρεις ημέρες μετά, οι ερευνητές συνέλεγαν αίμα κάθε λίγες ώρες προς ανάλυση για την παρουσία συνολικά 30 χημικών ουσιών. Ανακάλυψαν ότι για τρία από τα τέσσερα σκευάσματα αυτά, τα επίπεδα των χημικών ουσιών παρέμειναν ψηλά μέχρι το τέλος της μελέτης – τρεις ημέρες μετά την εφαρμογή. Μόνο οι χρήστες της κρέμας είδαν τις συγκεντρώσεις των χημικών να υποχωρούν νωρίτερα.

Το γεγονός ότι αυτά τα μόρια διεισδύουν στο σύστημα κυκλοφορίας δεν σημαίνει ότι δεν είναι ασφαλή. «Μπορεί να μην σημαίνει τίποτα και αυτό θα ήταν σπουδαίο», λέει η Δρ Kanade Shinkai, δερματολόγος στο UC San Francisco και αρχισυντάκτης του JAMA Dermatology. «Το πρόβλημα όμως είναι ότι δεν το γνωρίζουμε». Ουσιαστικά, παρόλο που όλες οι έρευνες λένε ότι ο ήλιος προκαλεί καρκίνο του δέρματος, οι επιστήμονες γνωρίζουν πολύ λιγότερα πράγματα σχετικά με τους κινδύνους και τα οφέλη από τις χημικές ουσίες του αντηλιακού.

Για να κατανοήσουμε αν υπάρχουν αρνητικές επιπτώσεις στους εσωτερικούς ιστούς χρειάζονται περισσότερες έρευνες. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η γνώση αν ο τρόπος απορρόφησης διαφέρει σε βρέφη και παιδιά.

Για να αποδείξουν ότι είναι ασφαλή και αποτελεσματικά τα αντιηλιακά, ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) ζητά τώρα από τους κατασκευαστές αντιηλιακών να υποβάλουν πρόσθετα δεδομένα για τον τρόπο με τον οποίο αυτά τα συστατικά απορροφούνται από το αίμα. Εάν δεν ξεπερνούν το τοξικολογικό όριο, δεν υπάρχει πρόβλημα. Αλλά αν το ξεπερνούν, ο FDA θα ζητήσει περισσότερες δοκιμές – ελέγχοντας το κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου και βλάβης στα αναπαραγωγικά και ενδοκρινικά συστήματα, κλασικές διαδικασίες δηλαδή που απαιτούνται και στην περίπτωση των φαρμάκων.

Αλλά η απαίτηση για περισσότερες δοκιμές θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά τις επιλογές των Αμερικανών καταναλωτών, από τον Νοέμβριο, μόλις οριστικοποιηθούν οι νέοι κανόνες του οργανισμού. Μόνο δύο συστατικά μέχρι στιγμής έχουν χαρακτηριστεί ασφαλή και αποτελεσματικά: το οξείδιο του ψευδαργύρου και το διοξείδιο του τιτανίου.

Βοηθούν τα προϊόντα μαυρίσματος χωρίς ήλιο στην πρόληψη του καρκίνου του δέρματος;

     
Πολλές διαφημίσεις και άρθρα κάνουν τολμηρές δηλώσεις σχετικά με τα αντηλιακά προϊόντα μαυρίσματος – αλοιφές, κρέμες, αφροί ή λοσιόν υπόσχονται μαύρισμα χωρίς τον αυξημένο κίνδυνο του καρκίνου του δέρματος που διατρέχει όποιος εκτίθεται συχνά σε ηλιοθεραπεία ή τεχνητό μαύρισμα με solarium.

Όμως τελικά, οι άνθρωποι που χρησιμοποιούν προϊόντα μαυρίσματος χωρίς ήλιο αποφεύγουν πραγματικά αυτές τις «κακές» συμπεριφορές; Λίγες μελέτες έχουν διερευνήσει αυτό το θέμα και αυτό οδήγησε τον Δρα Matthew Mansh, από το Τμήμα Δερματολογίας, στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα να πραγματοποιήσει σχετική μελέτη.

Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο JAMA Dermatology, ο Mansh και οι συνάδελφοι ερευνητές του Πανεπιστημίου της Μινεσότα ήθελαν να μάθουν αν όσοι χρησιμοποίησαν προϊόντα μαυρίσματος χωρίς ήλιο κατάφεραν να μειώσουν τις επικίνδυνες συμπεριφορές όπως η ηλιοθεραπεία και το μαύρισμα με σολάριουμ.

Περισσότεροι από 27.000 ενήλικες συμμετείχαν – περίπου το 6,4% ανέφερε ότι χρησιμοποιεί τέτοια προϊόντα μαυρίσματος. Το μαύρισμα χωρίς ήλιο ήταν πιο συνηθισμένο ανάμεσα σε γυναίκες, ομοφυλόφιλους και αμφιφυλόφιλους άνδρες, νεαρής ηλικίας, λευκούς και με υψηλό επίπεδο μόρφωσης.

«Ως επί το πλείστον, οι ενήλικες που χρησιμοποιούν προϊόντα μαυρίσματος χωρίς ήλιο συνεχίζουν να επιδίδονται σε επικίνδυνες συμπεριφορές μαυρίσματος», κατέληξε ο Δρ Mansh. Οι ενήλικες που χρησιμοποίησαν προϊόντα μαυρίσματος χωρίς ήλιο είχαν περισσότερες πιθανότητες να επισκέπτονται ινστιτούτα σολάριουμ και να αναφέρουν πρόσφατο ηλιακό έγκαυμα. Επίσης, ήταν λιγότερο πιθανό να φορούν προστατευτικό ρουχισμό ή να αναζητήσουν σκιά όταν βρίσκονται σε εξωτερικούς χώρους.

Παρατηρήθηκε ότι αυτοί που έκαναν solarium – το οποίο είναι γνωστό ότι προκαλεί καρκίνο του δέρματος – ήταν επίσης συνήθως χρήστες προϊόντων μαυρίσματος χωρίς ήλιο.

Ο καρκίνος του δέρματος είναι ο πιο κοινός καρκίνος στις Ηνωμένες Πολιτείες. Περίπου ένας στους πέντε Αμερικανούς θα αναπτύξει καρκίνο του δέρματος στη διάρκεια της ζωής του.

Στον γενικό πληθυσμό, φαίνεται τελικά ότι οι περισσότεροι άνθρωποι χρησιμοποιούν προϊόντα μαυρίσματος χωρίς ήλιο για να συμπληρώσουν και όχι για να αντικαταστήσουν τις επικίνδυνες πρακτικές μαυρίσματος.

«Οι περισσότερες μελέτης αναφέρουν ότι τα αντηλιακά προϊόντα μαυρίσματος είναι ασφαλή στη χρήση και δεν προκαλούν καρκίνο του δέρματος. Ωστόσο, αυτά τα προϊόντα μπορούν να είναι αποτελεσματικά μόνο εάν είναι σε θέση να βοηθήσουν τους ανθρώπους να αποφύγουν επικίνδυνες συμπεριφορές, όπως το solarium και η ηλιοθεραπεία σε ανοιχτό χώρο. Η μελέτη μας καταλήγει ότι τα προϊόντα μαυρίσματος όχι μόνο δεν βοηθούν σε αυτή την κατεύθυνση αλλά μπορεί να ενισχύουν την επιθυμία κάποιου για μαυρισμένο δέρμα, ανεξαρτήτως πρακτικής και πόσο επικίνδυνη είναι αυτή», δήλωσε ο Δρ Mansh.