Τι είναι τα AHA ή α-υδροξυοξέα- Πώς ευεργετούν το δέρμα

Εφαρμόζονται σε δέρματα τα οποία παρουσιάζουν θαμπάδα, σημάδια ακμής, λιπαρότητα, πρόωρη γήρανση, δυσχρωμίες και άλλες μικροατέλειες που οφείλονται στο πέρασμα του χρόνου.

Χημικά ανήκουν στην τάξη των οξέων-αλκοολών που έχουν στο μόριό τους τις λειτουργικές ομάδες καρβοξύλιο (COOH) ή υδροξύλιο (OH) και κάθε μία από αυτές τις ομάδες μπορεί να είναι παρούσα μία ή περισσότερες φορές. Η ομάδα αυτή των κερβοξυ- και υδροξυ-οξέων έχουν το COOH και το OH στο ίδιο άτομο άνθρακα, το οποίο ονομάζεται άνθρακας α, και γι’ αυτό ονομάζονται α-υδροξυοξέα.

Τα AHA βρίσκονται στο φυτικό βασίλειο και σε πολλά τρόφιμα. Τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα υδροξυοξέα είναι:

• το γλυκολικό οξύ που προέρχεται από το σακχαροκάλαμο

• το γαλακτικό οξύ που προέρχεται από το ξινόγαλα

• το μηλικό οξύ από τα μήλα

• το κιτρικό οξύ από τα εσπεριδοειδή και τον ανανά

• το ταρταρικό από τα σταφύλια και το κρασί

• το μανδελικό από το πικραμύγδαλο.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα παράγωγα των AHA, ιδίως τα άλατά τους, όπως το γαλακτικό οξύ με υδροξείδιο του αμμωνίου, το γαλακτικό αμμώνιο.

Πού χρησιμοποιούνται τα AHA

Χρησιμοποιούνται σε κρέμες, γέλες, διαλύματα, λοσιόν και γαλακτώματα σε ποικίλες συγκεντρώσεις. Στα προϊόντα περιποίησης και φροντίδας του δέρματος οι συγκεντρώσεις κυμαίνονται από 2-15%, ενώ στα προϊόντα απολέπισης οι συγκεντρώσεις ανέρχονται στα 20-90%.

Η επιλογή του καλύτερου προϊόντος AHA σε κάθε περίπτωση είναι ιδιαίτερα περίπλοκη. Το ευκταίο είναι να βρεθεί το υδροξυ-οξύ που θα πετύχει το καλύτερο αποτέλεσμα χωρίς να είναι ερεθιστικό. Το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα είναι να προσδώσει στο πρόσωπο υγιές υπέρυθρο χρώμα, να λειάνει ομοιόμορφα την επιδερμίδα και να έχει διάρκεια η ευεργετική του δράση.

Γι’ αυτή λοιπόν την επιλογή του κατάλληλου προϊόντος, λαμβάνονται υπόψη οι εξής παράγοντες:

• το ενδεδειγμένο οξύ και ο βαθμός συγκέντρωσής του στο τελικό προϊόν

• το έκδοχο

• το χαμηλό pH, που έχει σαν αποτέλεσμα αυξημένη κυτταρική ανανέωση

• ο τρόπος δράσης κάθε οξέος

• η κατάσταση του δέρματος στο οποίο απευθύνεται.

Τα πιο κατάλληλα AHA για κοσμητολογική χρήση είναι αυτά που έχουν μικρό μοριακό βάρος. Κυρίως χρησιμοποιούνται το γλυκολικό και το γαλακτικό οξύ. Από αυτά τα δύο πιο συχνή είναι η χρήση του γλυκολικού οξέος, διότι έχει δύο άτομα άνθρακα και μικρότερο μοριακό βάρος, οπότε εισχωρεί πιο εύκολα στην επιδερμίδα, διασπά τους δεσμούς των κερατινοκυττάρων και απομακρύνει τα νεκρά κύτταρα.

Πώς δρουν τα AHA

Τα AHA δρουν σε δύο επίπεδα:

• Στην επιδερμίδα: μειώνουν τη συγκόλληση των κερατινοκυττάρων και αυξάνουν το πάχος των κατώτερων στρωμάτων της, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η ελαστικότητα της επιδερμίδας και να γίνεται λαμπερή και πολύ ενυδατωμένη.

• Στο χόριο: αυξάνεται η σύνθεση γλυκοζαμινογλυκανών από τους ινοβλάστες, με συνέπεια να διεγείρεται η σύνθεση κολλαγόνου. Νεοκολαγένεση δεν έχει ιστολογικώς αποδειχθεί, φαίνεται όμως ότι τα AHA πράγματι τροποποιούν και ρυθμίζουν ορισμένα στοιχεία που υπεισέρχονται στην ανάπτυξη και το μεταβολισμό της επιδερμίδας και του δέρματος.

Προϊόντα με AHA

• Προϊόντα καθημερινής περιποίησης σε κρέμες, γέλες και γαλακτώματα, με βαθμό συγκέντρωσης 8-15%. Αυτά κάνουν μια ήπια και σχεδόν αφανή απολέπιση και οδηγούν σε θεαματικά αποτελέσματα στην ανανέωση του δέρματος, στην αντιμετώπιση του πολύ ξηρού και αφυδατωμένου δέρματος. Αποκαθιστούν ήπιες υπερκερατώσεις και προσδίδουν λάμψη και χρώμα υγείας στο κουρασμένο και αφυδατωμένο δέρμα.

• Προϊόντα μεγάλης πυκνότητας, με βαθμό περιεκτικότητας 25-50%, τα οποία προορίζονται για εφαρμογή από εξειδικευμένο επαγγελματία, δεν είναι για καθημερινή χρήση και εφαρμόζονται δύο ή τρεις το πολύ φορές την εβδομάδα ανάλογα με το βαθμό ανεκτικότητας του δέρματος.

• Προϊόντα με περιεκτικότητα 70-90% χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία δερματολογικών παθήσεων, όπως σμηγματορροϊκές υπερκερατώσεις, μυρμηκιές κ.ά.

Οι κυριότερες ενδείξεις για χρήση α-υδροξυοξέων είναι η φωτογήρανση, η ακμή, το μέλασμα και οι γεροντικές κηλίδες.

Στη γήρανση του δέρματος, που παρατηρείται τραχύ, αφυδατωμένο και κουρασμένο, τα AHA έχουν θεαματικά αποτελέσματα. Το δέρμα αποκτά ελαστικότητα και γίνεται λείο απαλό και ενυδατωμένο.

Ανεπιθύμητες ενέργειες

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες είναι δοσοεξαρτώμενες. Ακόμα και σε μικρές συγκεντρώσεις μπορεί να προκαλέσουν αίσθημα καύσου, φαγούρα ή τοπικό ερεθισμό, αλλά τα συμπτώματα υποχωρούν εύκολα μετά από λίγη ώρα. Όσο ανεβαίνει ο βαθμός περιεκτικότητας του προϊόντος τόσο γίνονται πιο έντονα τα συμπτώματα, τα οποία από τοπικό ερεθισμό μπορεί να οδηγηθούν και σε τοπικό έγκαυμα ή και σε ουλή. Γι’ αυτό η εφαρμογή αυτών των προϊόντων γίνεται μόνο από ειδικούς επιστήμονες, οι οποίοι λαμβάνουν πάντα υπόψη τους τον τύπο του δέρματος και την αντίδρασή του στα AHA. Πολλά προϊόντα, προκειμένου να αποφεύγεται η αντίδραση του δέρματος, περιέχουν και αντιφλογιστικούς παράγοντες.

Τα καλλυντικά που περιέχουν υδροξυοξέα είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν και το καλοκαίρι με χαμηλό βαθμό συγκέντρωσης και με pH 3-3,5. Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, όμως, όταν χρησιμοποιούνται τέτοια προϊόντα, είναι απαραίτητη η κατάλληλη αντηλιακή προστασία και ενυδάτωση.

Αντενδείξεις

Όταν υπάρχει οποιοδήποτε τραύμα στο δέρμα, ακόμα και απλός έρπης, απαγορεύεται η εφαρμογή του καλλυντικού πάνω στο σημείο του τραύματος ή του έρπητα.

Τέλος, πρέπει να αποφεύγεται η χρήση των AHA σε περιπτώσεις σοβαρής ροδόχρου ακμής.

Σημάδια γήρανσης: Γνωρίστε τον «εχθρό» για να τον νικήσετε

Άλλα σημεία είναι η χαλάρωση των ιστών ή θαμπάδα ή τα στίγματα στην επιφάνεια του δέρματος. Στην πραγματικότητα πρόκειται για συνδυασμό των παραπάνω καταστάσεων.

Στην Πλαστική Χειρουργική η γήρανση και η φθορά των ιστών προσβάλλει και εντοπίζεται τόσο στους επιφανειακούς όσο και στους βαθύτερους ιστούς. Ξεκινώντας από τους βαθύτερους ιστούς και ανεβαίνοντας προς την επιδερμίδα, η γήρανση αποτυπώνεται στα χαρακτηριστικά του προσώπου με τρεις συνήθως μορφές:

1. Ρυτίδες κίνησης και ρυτίδες ηρεμίας
2. Χαλάρωση και ατροφία ιστών
3. Φωτογήρανση

Τι είναι οι ρυτίδες έκφρασης;

Πρόκειται για ρυτίδες που εμφανίζονται στο μεσόφρυο, στο μέτωπο, το «πόδι της χήνας” στην άκρη των ματιών, στις γωνίες του στόματος («γραμμές της κατήφειας”, στις ρινοπαρειακές αύλακες, στο άνω χείλος («γραμμές καπνιστού”). Αυτές οι ρυτίδες ονομάζονται «ρυτίδες κίνησης ή αλλιώς ρυτίδες έκφρασης” γιατί δεν υπάρχουν όταν το πρόσωπο είναι ήρεμο αλλά σχηματίζονται μόνο όταν κινούνται οι μύες που βρίσκονται κάτω από το δέρμα στην αντίστοιχη περιοχή.

Τι είναι οι ρυτίδες ηρεμίας ;

Oι ρυτίδες ηρεμίας ή αλλιώς στατικές ρυτίδες είναι βαθιές συνήθως ρυτίδες ή σημεία ατροφίας και απώλειας ιστού που αναγνωρίζουμε σε ένα πρόσωπο όταν αυτό δεν κινείται δηλαδή όταν είναι ήρεμο και δεν κάνει μορφασμούς. Για παράδειγμα πρόκειται για τα βαθουλώματα κάτω από τα μάτια, τα βυθίσματα στους κροτάφους, τις βαθιές συνήθως ρυτίδες κάτω από τις γωνίες του στόματος και τις βαθιές ρυτίδες στο μέτωπο.

Όσο περνούν τα χρόνια τόσο περισσότερο λεπταίνει το δέρμα και επέρχεται χαλάρωση των ιστών με αποτέλεσμα να δημιουργούνται βαθιές ρυτίδες και σημεία ατροφίας στα σημεία του προσώπου. Η διαρκής κίνηση των μυών του προσώπου σε συνδυασμό με τη λέπτυνση και την αφυδάτωση των ιστών οδηγεί με την πάροδο του χρόνου σε όλο και μεγαλύτερη βάθυνση των στατικών ρυτίδων και επίσης ενισχύει τη χαλάρωση του δέρματος.

Τι είναι η φωτογήρανση;

Ο όρος αυτός αναφέρεται σε ότι έχει να κάνει με τις αντιαισθητικές μελαγχρωματικές αλλοιώσεις που εμφανίζονται με την πάροδο του χρόνου στην επιφάνεια του δέρματος. Φωτογήρανση δηλαδή είναι η εμφάνιση κηλίδων, πανάδων, δυσχρωμιών, εφηλίδων, μελάσματος και γενικά υπερμελαχρωστικών βλαβών του δέρματος που έρχονται και «λερώνουν» την εικόνα μας και στερούν από το πρόσωπό την καθαρότητά του.

Πώς γερνάει το δέρμα και πώς θα το αντιμετωπίσετε!

Η πρώτη κατηγορία είναι οι ενδογενείς παράγοντες που έχουν σχέση με το DNA, τα γονίδια και την κληρονομικότητα. Η δεύτερη κατηγορία παραγόντων έχουν σχέση με το περιβάλλον.

Η ενδογενής γήρανση του δέρματος είναι μια συνεχής διαδικασία καθόλη τη διάρκεια της ζωής. Αρχίζει συνήθως στα μέσα της τρίτης δεκαετίας της ζωής, δηλαδή γύρω στην ηλικία των 25 ετών. Μέσα στο δέρμα η παραγωγή κολλαγόνου μειώνεται και οι ιδιότητες της ελαστίνης αλλοιώνονται γεγονός που κάνει το δέρμα πλαδαρό.

Η ενδογενής γήρανση ελέγχεται από τα γονίδια του κάθε ανθρώπου. Η ταχύτητα της είναι διαφορετική από άνθρωπο σε άνθρωπο και εξαρτάται από το γενετικό υλικό που κληρονόμησε ο κάθε άνθρωπος από τους γονείς του. Τα σημεία της ενδογενούς γήρανσης του δέρματος δεν γίνονται αντιληπτά από την αρχή της εν λόγω διαδικασίας.

Σταδιακά με την πάροδο των δεκαετιών αρχίζουν να εμφανίζονται:

  1. Λεπτές ρυτίδες
  2. Λεπτότητα και διαφάνεια του δέρματος
  3. Απώλεια του λίπους που βρίσκεται κάτω από το δέρμα
  4. Ξηρότητα δέρματος
  5. Μείωση της ικανότητας εφίδρωσης
  6. Γκρίζα μαλλιά
  7. Εμφάνιση τριχών σε περιοχές που αυτό δεν είναι επιθυμητό
  8. Λέπτυνση των νυχιών, εμφάνιση αυλάκων στα νύχια και εξαφάνιση του μισοφέγγαρου που βρίσκεται στη βάση του κάθε νυχιού
  9. Χαλάρωση με πτώση του δέρματος λόγω της υποχώρησης κάτω από το δέρμα των οστών των οποίων η μάζα μειώνεται με την αύξηση της ηλικίας.

Η εξωγενής γήρανση εξαρτάται από τους περιβαλλοντικούς παράγοντες στους οποίους υποβάλλεται ο κάθε άνθρωπος κατά τη διάρκεια της ζωής του.

Ο σοβαρότερος εξωγενής παράγοντας πρόωρης γήρανσης του δέρματος είναι η έκθεση στον ήλιο. Άλλοι παράγοντες είναι οι επαναλαμβανόμενες εκφράσεις ή γκριμάτσες του προσώπου, το κάπνισμα, η βαρύτητα και οι θέσεις που λαμβάνει ο κάθε ο άνθρωπος όταν κοιμάται.

Οι επιδράσεις του ήλιου στο δέρμα και η φωτογήρανση

Ακόμη και μερικά λεπτά την ημέρα έκθεσης στον ήλιο, χωρίς προστασία, είναι αρκετά για να προκληθούν διαχρονικά σημαντικές αλλοιώσεις στο δέρμα. Η γήρανση του δέρματος, λόγω ήλιου αποκαλείται φωτογήρανση.

Η σοβαρότητα της φωτογήρανσης εξαρτάται από το χρώμα του δέρματος και από τη διάρκεια ή ένταση της έκθεσης στον ήλιο.

Οι άνθρωποι με ανοιχτό χρώμα δέρματος που εκτίθενται στον ήλιο αναπτύσσουν περισσότερες βλάβες φωτογήρανσης για ανάλογη έκθεση στον ήλιο από ότι οι άνθρωποι με σκούρο χρώμα δέρματος. Σε ανθρώπους με το πιο σκούρο χρώμα δέρματος, η φωτογήρανση περιορίζεται συνήθως σε λεπτές ρυτίδες, κηλίδες και βούλες.

Τα σημεία φωτογήρανσης περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων:

  1. Φακίδες
  2. Κηλίδες ηλικίας
  3. Εμφανείς, αραχνοειδούς σχήματος φλέβες στο πρόσωπο
  4. Τραχύτητα, σκληρότητα δέρματος
  5. Λεπτές ρυτίδες που εξαφανίζονται όταν τεντώνεται το δέρμα
  6. Χαλαρό, πλαδαρό δέρμα
  7. Ακτινική κεράτωση που είναι περιοχές του δέρματος με τραχύτητα, απολέπιση και κόκκινη ή καφέ απόχρωση
  8. Καρκίνος δέρματος (μελάνωμα, βασικοκυτταρικό επιθηλίωμα, ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα).

Η φωτογήρανση είναι το αποτέλεσμα μακροχρόνιας έκθεσης στον ήλιο. Οι υπεριώδεις ακτίνες του ήλιου (UV) διασπούν το κολλαγόνο και εμποδίζουν τη σύνθεση νέου κολλαγόνου. Επίσης αδυνατίζουν την ελαστίνη και έτσι εμφανίζονται ρυτίδες, σκληρότητα, χαλαρότητα και πλαδαρότητα του δέρματος.

Οι εκφράσεις του προσώπου

Οι επαναλαμβανόμενες εκφράσεις του προσώπου οδηγούν στη δημιουργία λεπτών ρυτίδων και γραμμών στο πρόσωπο. Όταν χρησιμοποιούμε μυς του προσώπου το δέρμα υποβάλλεται σε διάφορες δυνάμεις.

Με την πάροδο του χρόνου χάνει την ικανότητα του να επανέρχεται στη αρχική του κατάσταση και έτσι σχηματίζονται στο πρόσωπο αυλάκια, γραμμές και ρυτίδες διαφόρων διαστάσεων και βάθους.

Η βαρύτητα

Η βαρύτητα έλκει συνεχώς το σώμα μας προς τα κάτω. Συνήθως οι επιδράσεις της βαρύτητας καθίστανται εμφανείς στο γυμνό μάτι μετά την ηλικία των 50 ετών.

Η ελαστίνη μειώνεται πολύ στο δέρμα και έτσι η αντίσταση διαφόρων περιοχών του δέρματος στη βαρύτητα μειώνεται και παρατηρούνται τα ακόλουθα:

Η άκρη της μύτης γέρνει προς τα κάτω

Τα αυτιά επιμηκύνονται

Τα βλέφαρα πέφτουν

Δημιουργείται προγούλι (διπλοσάγονο)

Το άνω χείλος τείνει να εξαφανιστεί ενώ το κάτω χείλος προβάλλει περισσότερο.

Η θέση κατά τον ύπνο

Η θέση που παίρνουμε όταν κοιμόμαστε μπορεί να επηρεάζει την κατάσταση του δέρματος του προσώπου. Αυτό συμβαίνει όταν κοιμόμαστε πάντα με τον ίδιο τρόπο, στην ίδια θέση για πολλά χρόνια.

Σε αυτές τις περιπτώσεις δημιουργούνται γραμμές και ρυτίδες ύπνου που δεν υποχωρούν όταν σηκωνόμαστε από το κρεβάτι. Οι άνθρωποι που κοιμούνται ανάσκελα δεν παρουσιάζουν τις εν λόγω αλλοιώσεις του δέρματος διότι δεν ασκείται πίεση στο δέρμα όταν το κεφάλι πιέζει το μαξιλάρι.

Στους άνδρες που κοιμούνται μπρούμυτα οι γραμμές του ύπνου εμφανίζονται στο μέτωπο επειδή είναι αυτό που πιέζεται προς το μαξιλάρι. Στις γυναίκες που κοιμούνται στο πλευρό, οι γραμμές εμφανίζονται στο μάγουλο και στο πηγούνι.

Το κάπνισμα

Το κάπνισμα προκαλεί σοβαρές βιοχημικές αλλαγές στο σώμα μας. Μεταξύ άλλων βλαβερών αλλοιώσεων, το κάπνισμα επιταχύνει τους μηχανισμούς γήρανσης. Προκαλεί στο δέρμα μια κιτρινωπή χροιά, βαθιές ρυτίδες και σκληρότητα.

Η διακοπή του καπνίσματος μειώνει τις ρυτίδες που σχηματίστηκαν λόγω των βιοχημικών αλλοιώσεων που προκαλούν οι βλαβερές ουσίες του καπνού στον οργανισμό. Επίσης βελτιώνεται και η απόχρωση του δέρματος.

Η προστασία του δέρματος από τη γήρανση

Οι ενδογενείς μηχανισμοί γήρανσης του δέρματος δεν μπορούν να διακοπούν και για αυτό δύσκολα μπορούμε να αποτρέψουμε τις συνέπειες τους. Όμως μπορούμε να κάνουμε πολλά για την προστασία του δέρματος μας από τους εξωγενείς παράγοντες γήρανσης.

Μερικά απλά αλλά αποτελεσματικά μέτρα που θα βοηθούν διαχρονικά για την προστασία του δέρματος από τη γήρανση είναι:

Η προστασία από τον ήλιο

Αποφυγή του μαυρίσματος με τις λάμπες

Η καλή κατάσταση ενυδάτωσης του οργανισμού και του δέρματος

Καλή φροντίδα του δέρματος με συμβουλή από το γιατρό και μασάζ δέρματος

Ο καλός ύπνος

Η ξεκούραση

Η αποφυγή του καπνίσματος

Η διατροφή πλούσια σε φρούτα, λαχανικά και χωρίς περιττό αλάτι

Η αποφυγή του στρες και του άγχους

Ψυχολογική χαλάρωση και χρόνος για ψυχαγωγία.

Αντηλιακή κρέμα: η καλύτερη ασπίδα κατά της γήρανσης

Οι έρευνες που έχουν διεξαχθεί παγκοσμίως σχετικά με τις βλαβερές συνέπειες που έχει στο δέρμα η έκθεση στον ήλιο κατατάσσουν την φωτογήρανση σε μία απ’ τις πιο σημαντικές. Το πρόωρο ρυτίδιασμα, οι κηλίδες και η απώλεια ελαστικότητας είναι μερικά απ’ τα πιο εμφανή συμπτώματα της φωτογήρανσης, η οποία οφείλεται στην υπεριώδη ηλιακή ακτινοβολία. Η φωτογήρανση δεν σχετίζεται με τη φυσιολογική φθορά του δέρματος και μπορούμε να την αποφύγουμε.

Η τακτική και ορθή χρήση αντηλιακής προστασίας μπορεί να ελαχιστοποιήσει τον κίνδυνο της φωτογήρανσης εξαιτίας της χρόνιας έκθεσης στον ήλιο. Ιδίως στη χώρα μας που η ηλιοφάνεια καλύπτει ημερολογιακά το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου, η αντηλιακή προστασία είναι απαραίτητη. Mάλιστα τα εμφανή σημάδια της επίδρασης της υπεριώδους ακτινοβολίας είναι η ένδειξη της ζημιάς στις βαθύτερες στοιβάδες της επιδερμίδας, καθώς και στην παραγωγή ελαστίνης και κολλαγόνου.

Η χρήση αντηλιακού έχει και καλλυντική αξία, ιδίως στην φάση της πρόληψης της γήρανσης, στις νεαρότερες ηλικίες έως 55 ετών. Τα αντηλιακά θα πρέπει είναι ευρέος φάσματος, να προστατεύουν και από την UV-B ακτινοβολία που ευθύνεται για την δημιουργία καρκίνου του δέρματος και τα ηλιακά εγκαύματα, αλλά και από την UV-A στην οποία ωφείλεται κυρίως η φωτογήρανση. Αυτή η ακτινοβολία είναι που προκαλεί φακίδες, δείγμα της προσπάθειας του δέρματος να προστατευτεί παράγοντας μία ελαφριά χρωστική ουσία.

Η σωστή χρήση του αντηλιακού

Τα αντηλιακά έχουν εξελιχθεί πολύ. Το καλύτερο δεν σημαίνει απαραίτητα το ακριβότερο. Καλό θα ήταν να συμβουλευτείτε το δερματολόγο σας προκειμένου να σας συστήσει το κατάλληλο αντηλιακό για το δικό σας τύπο δέρματος για να αποφύγετε τυχόν ερεθισμούς, αλλά και να καλύπτει τις ανάγκες σας (εάν για παράδειγμα εκτίθεστε καθημερινά πολλές ώρες στον ήλιο, εάν κάνετε σπορ κλπ.) για να εξασφαλίσετε τη μέγιστη δυνατή προστασία.

Εφόσον έχετε επιλέξει το κατάλληλο αντηλιακό, βασική αρχή είναι η συχνή του ανανέωση. Η επανεφαρμογή ιδίως μετά από την επαφή με νερό ή έπειτα από έντονη εφίδρωση είναι απαραίτητη προκειμένου να ενισχύεται η δράση του.

Κανένα αντηλιακό βεβαίως δεν αποτελεί πανάκεια. Ο υψηλός δείκτης SPF δεν σημαίνει ότι μπορείτε να κάτσετε περισσότερο στον ήλιο. Ακόμα και το πιο ακριβό αντηλιακό δεν παρέχει πλήρη προστασία και για το λόγο αυτό η έκθεση στον ήλιο θα πρέπει να είναι περιορισμένη ιδίως τις μεσημεριανές ώρες.